Sık Sorulan Sorular
Doğayla uyumlu yetiştiricilik hakkında en çok merak edilenleri senin için cevapladık.
Bitki Bakımı
Aşırı sulama, yetersiz ışık veya besin eksikliği gibi nedenlerle yapraklar sararabilir.
Mevsimsel değişim, stres, ışık eksikliği veya kök çürümesi gibi etkenler yaprak dökümüne neden olabilir.
Nemli bir bezle veya hafif duşla yapraklar nazikçe temizlenebilir.
Bazı tropikal bitkiler için evet; nem oranı artar ve yapraklar canlanır.
Düşük nem, fazla gübre veya düzensiz sulama neden olabilir.
Bitki Takibi
Ne zaman ekildiğini, hangi tür olduğunu ve ihtiyaçlarını takip etmeye yardımcı olur.
Tahta çubuklar, taşlar, plastik çubuklar veya eski kaşıklar kullanılabilir.
Evet, gelişim sürecini gözlemlemek ve sorunları erken fark etmek açısından faydalıdır.
Bitki adı, ekim tarihi, sulama ve gübre bilgileri gibi temel detaylar.
Kalem tipi ve malzeme uygun seçilirse dayanıklı olabilir; aksi halde silinebilir.
Çimlenme & Fideler
Yetersiz ışık nedeniyle fide "ışığa uzar", bu da zayıf gövdeye neden olur.
Gece sıcaklığı 10°C üzerindeyse ve don riski yoksa dış mekâna geçirilebilir.
Fidelerin bir yerden alınıp daha geniş saksıya veya bahçeye dikilmesidir.
Tohum türüne göre değişir, genel olarak 18-24°C arası çimlenme için uygundur.
Zayıf gövde, yetersiz ışık veya aşırı sulama neden olabilir.
Doğal Gübreleme
Yumurta kabuğu, muz kabuğu, kahve telvesi, kompost gibi organik atıklar doğal gübre olarak kullanılabilir.
Kalsiyum kaynağıdır, özellikle domates gibi bitkilerde çiçek çürümesini önlemeye yardımcı olur.
Evet, azot bakımından zengindir ve asidik toprak seven bitkiler için uygundur.
Genellikle 4-6 haftada bir verilmesi yeterlidir, fazla kullanım zararlı olabilir.
Kompost veya gübre suyla karıştırılarak birkaç gün bekletilir ve süzülerek kullanılır.
Potasyum ve fosfor açısından zengindir, toprak altına gömülerek kullanılabilir.
Hasat
Meyve veya sebzelerin türüne göre renk, koku ve dokuları değişir; ürün dolgunlaştığında hasat edilir.
Toprak dinlendirilmeli, besin dengesi sağlanmalı ve gerekirse kompost eklenmelidir.
Sağlıklı, olgunlaşmış ve ilaçsız bitkilerden alınan tohumlar tercih edilmelidir.
Serin, kuru ve hava alan bir yerde; bazı ürünler buzdolabında, bazıları ise dışarıda muhafaza edilir.
Aşırı olgunlaşma veya çürüme görülebilir; bu nedenle zamanında hasat önemlidir.
İklim & Mevsim Uyumu
Evet, iklim koşulları değiştiği için her bölgenin kendine özel takvimi vardır.
Ispanak serin havayı sever, sıcak bölgelerde sonbaharda ekilmelidir.
Bitkiler üzeri örtülebilir, saksılar iç mekâna alınabilir.
Şeffaf kapaklı kaplar, pencere önü veya mini sera kullanılarak sağlanabilir.
Soğuğa dayanıklı marul, turp, bezelye gibi türler yüksek rakımda başarılı olur.
Kompost
Et, süt ürünleri, yağlı yiyecek artıkları ve hayvan dışkısı kompost için uygun değildir.
Kompost türüne göre değişir; sıcak kompost 6-8 haftada, soğuk kompost 3-6 ayda olgunlaşır.
Yeşil (azot) ve kahverengi (karbon) atıklar dengeli kullanılmalıdır.
Fazla ıslak veya hava almıyor olabilir. Karbon eklenip havalandırılmalıdır.
Hayır, ama kırmızı Kaliforniya solucanları süreci hızlandırır ve kaliteli gübre üretir.
Toprağa benzer koktuğunda ve ayrışma tamamen gerçekleştiğinde kullanıma hazırdır.
Mevsimsel İşlemler
Budama, toprak dinlendirme ve kompost hazırlığı gibi işlemler kış döneminde yapılabilir.
Don tehlikesi geçtikten ve toprak ısındıktan sonra başlanabilir.
Gölgeleme, düzenli sulama ve sabah sulaması ile sıcaklık stresi azaltılır.
Soğan, sarımsak, ıspanak, pazı gibi kış sebzeleri sonbaharda ekilir.
Daha sıcak bir ortama alınmalı, sulama azaltılmalı ve cereyandan korunmalıdır.
Gübreleme yapılmalı, toprağın yüzeyi malçla örtülmelidir.
Evet, büyüme dönemi başladığında bitkiler gübreye ihtiyaç duyar.
Soğuktan korur, toprağı besler ve zararlıları uzak tutar.
Öğle saatlerinde biçmek zararlı olabilir; sabah erken tercih edilmelidir.
Genellikle hayır; bitkiler dinlenme döneminde olduğu için önerilmez.
Işık, sıcaklık ve nem değişimleri stres yaratabilir; adaptasyon için desteklenmelidir.
Pratik Bilgiler
Drenajı artırmak için evet, ancak toprakla karıştırılmamalıdır.
Evet, biyolojik olarak parçalanabildiği için doğrudan toprağa gömülebilir.
Muz kabuğu, kahve telvesi, çay posası gibi atıklar doğal gübreye dönüşebilir.
Saksılar bezle sarılabilir, kök kısmı nemli tutulmalı, direkt güneşe maruz bırakılmamalıdır.
Toprak havalandırılmalı, sulama azaltılmalı ve küflü tabaka kazınmalıdır.
Evet, yeterli alan ve besin varsa aynı saksıda uzun süre kalabilir.
Araştırmalar bazı frekansların bitki gelişimine olumlu etki ettiğini göstermiştir.
Evet, özellikle hassas bitkiler için zararlı olabilir; dinlendirilmiş su tercih edilmelidir.
Marul, fesleğen, turp, roka gibi hızlı büyüyen ve az yer isteyen türler önerilir.
Işık isteyen bitkiler genellikle güney veya doğu yönlerine yerleştirilmelidir.
Saksı & Toprak
Hafif, iyi drene olan ve besin değeri yüksek saksı toprağı tercih edilmelidir.
Genellikle 1-2 yılda bir, kökler saksıya sığmamaya başladığında yapılmalıdır.
Toprak sertleştiğinde, koku yaptığında veya besin değerini kaybettiğinde değiştirilmelidir.
Evde yapılabilen pH testleri veya basit dijital pH ölçerler kullanılabilir.
Genellikle önerilmez, çünkü drenajı yetersizdir ve zararlılar içerebilir.
Genellikle torf, perlit ve kompost karışımı hafif ve geçirgen bir yapı sağlar.
Sulama azaltılmalı, yüzeyde tarçın serpilebilir, drenaj artırılmalıdır.
Köklerin çürümesini önler, fazla suyun dışarı atılmasını sağlar.
Fazla taş, kök gelişimini zorlaştırır. Özellikle küçük saksılarda sorun yaratabilir.
Organik madde karıştırarak havalandırmak ve sulamayı düzenlemek çözüm sağlar.
Sulama & Işık
Bu, bitkinin türüne, mevsime ve ortam sıcaklığına göre değişir. Toprak yüzeyi kurudukça sulama yapılmalıdır.
Sabah erken saatlerde sulama, buharlaşmayı azaltarak su tasarrufu sağlar.
Bazı türler için zararlı olabilir. Gölgede yetişen bitkiler doğrudan güneşe maruz kalmamalıdır.
Kök çürümesine neden olabilir. Fazla su dökülmeli ya da tabak boşaltılmalıdır.
Bitki lambaları veya ışığa yakın konumlandırma ile eksik ışık telafi edilebilir.
Parmakla 2-3 cm derinliğe kadar kontrol edilerek kuru olup olmadığı gözlemlenir.
Evet, bitki lambaları ile fotosentez sağlanabilir; ancak ışık süresi ve türü önemlidir.
Güney cepheli pencere genellikle yeterlidir, doğu veya batı daha az uygundur.
Evet, ışığı eşit almak için haftada bir döndürülmesi önerilir.
Işık yetersizdir; daha aydınlık bir yere alınması gerekir.
Aşırı ışıkta yaprakları yanabilir veya kızarabilir.
Tohum Ekimi
Genellikle ilkbaharda, don tehlikesi geçtikten sonra tohum ekimi yapılmalıdır. Ancak bazı kışlık sebzeler için sonbahar da uygundur.
Bazı sert kabuklu tohumlar için ılık suda 6-12 saat bekletmek çimlenmeyi kolaylaştırır.
Genel kural, tohum kalınlığının 2-3 katı kadar derinliğe ekilmesidir.
Toprak havalandırılmalı, taş ve yabancı otlardan arındırılmalı, nemli ama ıslak olmamalıdır.
Ekimden sonra toprak nemli tutulmalı, ancak tohumları yerinden oynatacak şiddette sulama yapılmamalıdır.
Ilık ve nemli bir ortamda, doğrudan güneş almadan bekletilerek çimlenme sağlanabilir.
Bitki türüne göre değişir, genellikle 5-21 gün arasında çimlenme görülür.
Çok derin ekilme, fazla sulama, eski tohumlar veya uygun olmayan sıcaklık neden olabilir.
Evet, kuru ve hava geçirmez kaplarda serin bir ortamda saklanabilir.
Hayır, çimlenme sürecinde doğrudan güneş önerilmez.
Saklama koşullarına göre çoğu tohum 1-3 yıl canlı kalabilir.
Fideler birbirine dolanır, hava almaz ve sağlıklı gelişemez.
Toprak & pH
pH seviyesi, bitkinin besinleri alıp alamayacağını doğrudan etkiler.
Biraz karbonatlı suya toprak eklenerek pH tahmini yapılabilir. Köpürme bazik, tepkisizlik asidik gösterir.
Kireç taşı (tarım kireci) eklenerek pH dengelenebilir.
Toprak pH ölçer cihazlar veya test kitleriyle ölçülebilir.
Organik madde (kompost) eklenerek toprağın yapısı yumuşatılabilir.
Kaktüsler iyi drenaj ister; toprak kumlu ve geçirgen olmalıdır.
Zararlılarla Mücadele
Sabunlu su spreyi ile yapraklar yıkanarak veya el ile temizlenebilir.
Yumurta kabuğu serpmek, gece sulamamak ve bakır şeritler kullanmak etkilidir.
Evet, bitki özsuyunu emerek zarar verir. Alkolle silerek veya neem yağı ile yok edilebilir.
Sarımsak-limon karışımı, acı biber spreyi gibi doğal karışımlar kullanılabilir.
Kötü koku, kahverengi ve yumuşak kökler en yaygın belirtilerdir.
Alkolle silmek, neem yağı spreyleri veya doğal sabunlu su etkili olabilir.
Hastalık bulaşan yaprakları kesin, mantar önleyici doğal çözümler kullanın.
Karıncalar doğrudan zararlı değildir ancak yaprak bitleriyle iş birliği yaparlar.
Yaprak altlarını sabunlu suyla silmek ve sarı yapışkan tuzaklar kullanmak işe yarar.
Seyreltilmiş elma sirkesi bazı zararlılara karşı doğal kovucu olabilir.